Prawa autorskie do projektu: czy da się na nich zarobić?

Da się, a najłatwiej wtedy, gdy prawa są opisane w umowie na piśmie. Bez niej klient, który dostał projekt, ma zwykle licencję niewyłączną, nawet jeśli jeszcze nie zapłacił. Jeśli nie ustaliliście czasu, jest to licencja na 5 lat. Zasady są te same dla logo, ilustracji, zdjęcia czy tekstu. W przykładzie niżej sama zgoda na przeróbki logo to 2 593,80 zł.

Gdzie są pieniądze?

W każdym prawie, które oddajesz klientowi, także w przeniesieniu autorskich praw majątkowych.

Prawa zależne. Nawet po przeniesieniu wszystkich praw majątkowych autor zachowuje prawo zezwalania na opracowania, np. przeróbki projektu, jeśli umowa nie mówi inaczej. Bez zgody autora nie wolno też zmieniać projektu, chyba że wymaga tego oczywista konieczność. Prawa zależne wycenia się zwykle osobno i indywidualnie, od korzyści dla klienta. Przy małej firmie, dla której zysk z projektu jest niewielki, może to być na przykład 30% wartości faktury. Im więcej klient zarobi na projekcie, tym wyższa powinna być ta kwota.

Pola eksploatacji. Jeśli umowa nie mówi, że prawa przechodzą za darmo, autorowi należy się za nie wynagrodzenie. I to osobne za każde pole eksploatacji, jeśli umowa nie stanowi inaczej. Dlatego w ofercie trzeba napisać wprost, czy cena obejmuje przeniesienie praw i na jakich polach. Gdy klient potrzebuje pola, którego nie ma w umowie, wraca do Ciebie.

Przeniesienie praw za darmo. Dla klienta to rozwiązanie bywa ryzykowne. Przepisy zakładają, że za prawa należy się autorowi wynagrodzenie. Gdy marka odniesie sukces, a wynagrodzenie autora okaże się rażąco niskie w porównaniu z korzyściami klienta, autor może żądać w sądzie jego podwyższenia. Tak zrobił Andrzej Sapkowski: w 2018 r. wezwał CD Projekt do zapłaty 60 mln zł za wykorzystanie świata Wiedźmina w grach. Według mediów za prawa do gier dostał wcześniej 35 tys. zł. W 2019 r. strony zawarły porozumienie, a jego warunki są poufne.

Licencja zamiast przeniesienia. Licencja to zgoda na korzystanie z projektu, a prawa zostają przy autorze. Przy przeniesieniu autorskie prawa majątkowe przechodzą na klienta. Licencja zwykle kosztuje więc mniej niż przeniesienie praw. Licencji niewyłącznej możesz za to udzielić kolejnym klientom i zarabiać na jednym projekcie wielokrotnie. Logo się do tego nie nadaje, ale ilustracje, patterny i szablony tak. W moim podcaście prawniczka Magdalena Miernik radzi, żeby wykonanie projektu i prawa do niego wyceniać osobno, a cenę praw liczyć od wartości projektu dla klienta, a nie od godzin.

Powrót klienta. Po prawa zależne klienci często przychodzą, gdy spółka wchodzi na giełdę albo pojawia się inwestor. Wtedy dokładnie sprawdza się całą dokumentację firmy: czy coś może ją blokować. Logo bez umowy albo bez pól eksploatacji może być takim problemem.

Ile to może być?

W mojej ofercie na najprostszą identyfikację wizualną autorskie prawa majątkowe są w cenie. To mój wybór przy tej usłudze, a nie reguła, zwłaszcza przy ilustracjach i patternach. Prawa zależne zwykle nie są w cenie.

Sprawdźmy to na sytuacji Bartka Bitmapy, grafika, freelancera na starcie, z poradnika Logo to prosta grafika: dlaczego może kosztować 8 646 zł?. Jego klient zapłacił za projekt 8 646 zł, razem z przeniesieniem praw majątkowych. Po kilku latach firma chce, żeby logo przerobił ktoś inny. Do tego potrzebuje praw zależnych. Przy 30% wartości faktury to 2 593,80 zł.

Co dostaje klient bez umowy na piśmie?

Często umowa jest tylko w mailu albo ustalona przez telefon. Wtedy w chwili przesłania projektu klient dostaje licencję, nawet jeśli jeszcze nie zapłacił. Dlatego warto zapisać w umowie, że do zapłaty nie może z projektu korzystać. Jeśli umowa nie mówi inaczej, jest to licencja niewyłączna, na 5 lat i na terytorium kraju, w którym klient ma siedzibę. Jeśli nie ustaliliście innego czasu, po 5 latach wygasa.

Przeniesienie praw wymaga umowy na piśmie, inaczej jest nieważne. Wystarczy też umowa podpisana kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Skan, podpis zaufany czy zwykła akceptacja na platformie jej nie zastępują. Zdanie „przenoszę prawa autorskie” w mailu albo w akceptacji oferty nie przenosi praw.

Co wpisać w umowę?

Pola eksploatacji. Umowa obejmuje tylko pola w niej wymienione i tylko te, które są znane w dniu jej zawarcia. Nie wystarczy napisać „na wszystkich polach”. Trzeba je wymienić, na przykład: utrwalanie i zwielokrotnianie projektu (druk, technika cyfrowa), wprowadzanie do obrotu oryginału albo egzemplarzy i rozpowszechnianie, w tym udostępnianie w internecie.

Od kiedy prawa przechodzą. Na przykład z chwilą zapłaty całego wynagrodzenia. W umowie trzeba też zapisać, że do tego czasu klient nie może zmieniać projektu ani z niego korzystać.

Licencja dla Ciebie. Po przeniesieniu praw majątkowych o korzystaniu z projektu decyduje klient. Autorskie prawa osobiste dają Ci prawo do podpisywania projektu i mówienia, że jest Twój, ale nie dają prawa do publikowania go w internecie, na Twojej stronie czy w Twoich mediach społecznościowych. Żeby pokazać go w portfolio i w tych miejscach, potrzebujesz zgody klienta. Najprościej zapisać w umowie, że klient udziela Ci na to licencji. Pokazanie projektu na spotkaniu to nie publikacja, ale i wtedy sprawdź, czy nie wiąże Cię poufność.

Prawa osobiste. Autorskich praw osobistych, takich jak prawo do autorstwa, nie da się przenieść ani się ich zrzec. Klient może poprosić o zobowiązanie, że nie będziesz ich wykonywać, ale nie musisz się na to zgadzać, a jeśli się zgadzasz, możesz to wycenić.

Co zapisać w ofercie?

1. Licencja czy przeniesienie autorskich praw majątkowych.
2. Pola eksploatacji, wymienione z nazwy.
3. Od kiedy prawa przechodzą, na przykład z chwilą zapłaty.
4. Czy prawa zależne są w cenie, a jeśli nie, że wycenia się je osobno.
5. Licencja dla Ciebie na pokazywanie projektu w portfolio i publikację projektu w Twoich mediach.

Resztę zakresu, który warto ustalić przed podaniem ceny, opisujemy w poradniku Ile kosztuje wycena bez zakresu?.

To ogólna informacja o przepisach, a nie porada prawna. Przed podpisaniem umowy warto, żeby przejrzał ją prawnik.

Policz swoją stawkę

Przykład Bartka Bitmapy jest edukacyjny i pokazuje sposób liczenia. Projekt za 8 646 zł: 66 godzin × 131 zł, według poradnika o logo. Prawa zależne: 30% × 8 646 zł = 2 593,80 zł; 30% to praktyka autorki przy małych firmach, a nie stawka z przepisów. Przepisy: ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. 2025 poz. 24): art. 16 (prawa osobiste), art. 41 ust. 2 i 4 (pola eksploatacji), art. 43, 44 i 45 (wynagrodzenie, w tym podwyższenie przy rażącej dysproporcji), art. 46 i 49 ust. 2 (opracowania i zmiany), art. 50 (pola eksploatacji), art. 53 (forma pisemna), art. 65 do 67 (licencja). Kodeks cywilny, art. 78¹ (podpis kwalifikowany).